Kanal tedavisi

Kanal tedavisi gerekebileceğini gösteren belirtiler

Pulpa, dişin içinde sinirleri ve damarları barındıran yumuşak dokudur. Derin çürük, çatlak veya eski ve derin bir dolgu bakterilerin pulpaya ulaşmasına yol açabilir. Tipik belirtiler şunlardır:

• sıcak veya soğuktan sonra dakikalarca süren ağrı
• sizi geceleri uyandıran zonklayıcı ağrı
• ısırırken veya dişe dokunurken ağrı
• şişlik ya da diş etinde iltihap akıtan küçük bir kabarcık
• komşularından daha koyu renge dönmüş bir diş

Bazen hiçbir belirti olmaz ve enfeksiyon röntgende fark edilir. Her diş ağrısı kanal tedavisi gerektirmez: saniyeler içinde geçen kısa süreli hassasiyet çoğu zaman açıkta kalan dentinden veya küçük bir çürükten kaynaklanır. Hekiminiz dişi test edip röntgeni inceledikten sonra karar verir.

Kimlere uygundur, kimlere uygun değildir?

Kanal tedavisi, pulpası iltihaplı veya enfekte olan, ancak kökü ve çevresindeki kemiği sağlam olduğu için onarılabilecek dişler için uygundur.

• Köke kadar uzanan dikey kırığı olan dişlerde kanal tedavisi genellikle uygun değildir.
• Çürük veya kırık nedeniyle restore edilebilecek kadar sağlam diş dokusu kalmamışsa dişin korunması öngörülemez.
• İleri diş eti hastalığı nedeniyle destek kemiğinin büyük kısmını kaybetmiş dişlerde kanal tedavisi tek başına dişi korumaz.

Bu durumlarda alternatif seçenekler değerlendirilir. Karar, muayene ve röntgenden sonra verilir.

Tedavi adım adım nasıl yapılır?

1. Teşhis: muayene, dişin testleri ve röntgen. Kökler eğri veya anatomi belirsizse 3 boyutlu tomografi kanalları gösterir.
2. Anestezi ve izolasyon: diş uyuşturulur ve kuru ve temiz kalması için çevresine ince bir lastik örtü (koferdam) yerleştirilir.
3. Temizlik: dişin üst yüzeyinde küçük bir açıklık oluşturulur, pulpa çıkarılır, her kanalın boyu ölçülür, ince eğelerle şekillendirilir ve dezenfektan solüsyonlarla yıkanır.
4. Doldurma: kanallar kauçuk benzeri bir malzeme (güta perka) ve bir yapıştırıcı patla kapatılır, sonuç röntgenle kontrol edilir.
5. Restorasyon: açıklık bir dolguyla kapatılır. Arka dişlere genellikle kaplama yapılır.

Tek seans mı, iki seans mı?

Pulpa iltihaplı ancak henüz enfekte değilse tedavi çoğu zaman tek seansta bitirilebilir. Kök ucunda enfeksiyon veya apse varsa kanallar genellikle temizlenir, birkaç gün ile iki hafta arasında antibakteriyel bir ilaçla doldurulur ve ikinci seansta kalıcı olarak kapatılır. Antibiyotik rutin olarak gerekmez; yüzde şişlik veya ateş gibi enfeksiyonun yayıldığını gösteren durumlarda kullanılır.

Neden çoğu zaman kaplama gerekir?

Tedaviden sonra diş canlı pulpasını ve çoğu zaman çürük ve giriş açıklığı nedeniyle yapısının önemli bir kısmını kaybetmiştir. Azı ve küçük azı dişleri yoğun çiğneme kuvvetleri taşır ve daha kolay çatlar; çalışmalar, kanal tedavili arka dişlerin kaplamayla korunduğunda daha uzun süre ağızda kaldığını göstermektedir. Az hasarlı ön dişler için çoğu zaman bir dolgu yeterlidir.

Gerekirse bir zirkonyum kaplama ölçü alındıktan sonra laboratuvarda hazırlanır ve genellikle birkaç seansta tamamlanır. Bazen kaplamanın gövdesini taşımak için köke bir post (pivo) yerleştirilir. Kaplama takılana kadar o tarafta sert gıdaları ısırmaktan kaçının.

Dişin rengi değişir mi?

Kanal tedavili bir diş, dentinin artık kan desteği olmadığı için yıllar içinde yavaş yavaş grileşebilir. Renk değişikliği tek başına tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. İçten beyazlatma çoğu zaman rengi geri getirir; getirmezse bir lamina veya kaplama dişi komşularıyla uyumlu hale getirir.

Uzun dönem sonuçlar ve yeniden kanal tedavisi

Çalışmalarda kanal tedavili dişlerin yaklaşık %85–95'inin 5–10 yıl sonra hâlâ ağızda işlev gördüğü bildirilmiştir. Bu oranlar her hasta için geçerli bir öngörü değildir. Sonuç, tedavi öncesinde kök ucunda enfeksiyon yoksa, kanallar iyi kapatıldıysa ve diş bir kaplamayla korunduysa daha öngörülebilirdir. Köke uzanan çatlaklar olasılığı belirgin biçimde düşürür.

Eski bir kanal tedavisi başarısız olduğunda

Önceki bir tedavi, örneğin dolgu sızdırırsa, bir kanal atlanmışsa veya kanal dolgusu kısa kalmışsa yeniden enfekte olabilir. Yeniden kanal tedavisinde eski dolgu malzemesi çıkarılır, kanallar tekrar temizlenip kapatılır. Çalışmalarda bildirilen sonuçlar ilk tedaviye göre daha düşüktür, genellikle %70–85 civarındadır. Dişte kaplama varsa kanallara ulaşmak için çoğu zaman çıkarılması ve sonra yenilenmesi gerekir. Seçilmiş durumlarda kök ucunda yapılan küçük bir cerrahi işlem (apikal rezeksiyon) bir seçenektir.

Alternatifler

Kanal tedavisinin başlıca alternatifi dişin çekilmesi ve yerine bir implant, köprü veya bölümlü protez yapılmasıdır. Dişi çekip boşluğu bırakmak da bir seçenektir, ancak komşu dişlerin eğilmesine ve karşı dişin boşluğa doğru uzamasına yol açabilir.

Rakamlar farklı çalışmalardan alınmıştır ve birbiriyle doğrudan karşılaştırılamaz. Bir diş öngörülebilir biçimde onarılabiliyorsa korunması tercih edilir. Onarılamıyorsa çekim ve implant ya da köprü değerlendirilir; nedenleri size muayeneden sonra açıklanır.

Riskler ve olası yan etkiler

• 2–3 gün boyunca ısırırken hassasiyet sık görülür.
• Az sayıda hastada ilk günlerde ağrı ve şişlikle seyreden bir alevlenme olabilir.
• Çok eğri veya kireçlenmiş kanallar her zaman tam boyuna kadar temizlenemeyebilir.
• İnce bir kanal eğesi dar bir kanalın içinde kırılabilir.
• Diş daha kırılgan hale gelir ve özellikle kaplama yapılmazsa ileride çatlayabilir.
• Enfeksiyon iyileşmezse yeniden kanal tedavisi, kök ucu cerrahisi veya çekim gerekebilir.

Tedavi sonrası bakım

• Uyuşukluk geçene kadar bir şey yemeyin.
• Çoğu hasta için 2–3 gün boyunca basit ağrı kesiciler yeterlidir.
• Kalıcı dolgu veya kaplama yapılana kadar diğer tarafla çiğneyin.
• Dişlerinizi ve diş aralarınızı her zamanki gibi temizleyin.
• Şişlik artarsa, ateşiniz çıkarsa veya ağrı üçüncü günden sonra artarsa kliniğinize başvurun.

Kökün çevresindeki dokunun iyileştiğini doğrulamak için 6–12 ay sonra kontrol röntgeni çekilir. Muayene ve randevu için kliniğimize telefonla veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.