Diş eti hastalığı ve tedavisi

Gingivitis ve periodontitis: aradaki fark

Diş eti hastalığı, dişlerin üzerinde her gün oluşan ve temizlenmediğinde diş etlerini iltihaplandıran bakteri tabakası olan plakla başlar. Plak zamanla sertleşerek diş fırçasıyla çıkarılamayan diş taşına dönüşür ve bakteriler diş eti çizgisinin altına ilerler.

Periodontitis kronik bir hastalıktır: tedavi onu kontrol altına alır, düzenli idame tedavisi kontrol altında kalmasını sağlar.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

• Fırçalarken, diş ipi kullanırken veya yemek yerken kanayan diş etleri
• Kırmızı, şiş veya hassas diş etleri
• Çekilen diş etleri; dişlerin daha uzun görünmesi veya aralarında boşluk oluşması
• Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
• Sallanan, hareket eden veya yer değiştiren dişler
• Diş ile diş eti arasından iltihap gelmesi ya da ısırırken dişlerin birbirine temasının değişmesi

Diş eti hastalığı çoğu zaman geç evreye kadar ağrı yapmaz, bu nedenle birçok kişi farkına varmaz. Sigara diş etlerindeki damarları daralttığı için sigara içenlerde hastalık aktifken bile kanama az olabilir veya hiç olmayabilir.

Kimlere uygundur, kimlerde ertelenir?

Diş eti tedavisi, gingivitis veya periodontitis teşhisi konan herkes için temel tedavidir; diş taşı temizliği ve derin temizlik hemen her hastaya uygulanabilir. Diş eti cerrahisi ise ancak derin temizlikten sonra cepler iyileşmediyse ve genel sağlık durumu uygunsa planlanır.

• Kontrolsüz diyabet, yakın zamanda geçirilmiş kalp krizi veya inme, kanama bozuklukları ve bazı ilaçlar cerrahi işlemlerin ertelenmesini veya hekiminizle birlikte planlanmasını gerektirebilir.
• Gebelikte diş taşı temizliği ve derin temizlik genellikle yapılabilir; cerrahi işlemler çoğunlukla doğum sonrasına bırakılır.
• Günlük evde bakımı yapamayan hastalarda cerrahi işlemin sonucu sınırlı kalır; önce ağız hijyeni düzenlenir.

Size hangi tedavinin uygun olduğuna muayeneden sonra karar verilir.

Lamina, kaplama veya implanttan önce neden diş etleri tedavi edilir?

Lamina, kaplama ve implant tedavileri sağlıklı diş eti ve kemiğe dayanır. İltihaplı diş etleri hazırlık sırasında kanar ve tedaviden sonra çekilerek yeni restorasyonların kenarlarında koyu çizgiler veya boşluklar bırakabilir. İmplantların çevresinde tedavi edilmemiş diş eti hastalığı, enfeksiyon ve kemik kaybı riskini artırır.

Bu nedenle her tedavi planı bir diş eti kontrolü içerir. Diş eti hastalığı saptanırsa estetik veya implant tedavisinden önce tedavi edilir. Bu durum tedavilerin sırasını değiştirebilir; hekiminiz bunu tedaviye başlamadan önce size açıklar.

Periodontoloji nedir, tedaviyi kim yapar?

Periodontoloji, dişlerin ve implantların çevresindeki diş eti ve kemikle ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Türkiye'de periodontoloji uzmanı (Uzm. Dt.), diş hekimliği fakültesinden sonra genellikle 3–4 yıl süren tam zamanlı bir uzmanlık eğitimini tamamlamıştır. Bu eğitim diş eti hastalıklarının teşhis ve tedavisini, diş eti ve kemik cerrahisini ve implant uygulamalarını kapsar.

Kliniğimizde diş eti muayenesi ve tedavisi, periodontoloji uzmanı Uzm. Dt. Mehmet Ercan tarafından yapılır. Kliniğin implant planlamasını da yaptığı için hangi dişlerin korunabileceği ile diş eti ve kemiğin nasıl tedavi edileceği aynı hekim tarafından değerlendirilir.

Diş eti hastalığı nasıl teşhis edilir?

1. Tıbbi öykü: diyabet, sigara ve kullanılan ilaçlar diş etlerini etkiler.
2. Cep ölçümü (sondalama): ucu künt, milimetre işaretli ince bir aletle her dişin çevresinde birkaç noktada diş eti ile diş arasındaki boşluk ölçülür. Sağlıklı cepler yaklaşık 1–3 mm'dir; 4 mm ve üzeri genellikle hastalığa işaret eder.
3. Kanama, diş eti çekilmesi ve diş hareketliliği: her diş için ayrı ayrı kaydedilir.
4. Röntgen: panoramik röntgen tüm dişler boyunca kemik seviyesini gösterir; kemiğin daha ayrıntılı ölçülmesi gerektiğinde 3 boyutlu tomografi çekilir.

Teşhis ve tedavi planı size yazılı olarak verilir.

Tedavi seçenekleri

Derin temizlik: diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirme

Periodontitisin temel tedavisidir ve birçok hasta için gereken tek aktif tedavidir. Lokal anestezi altında diş taşı ve bakteriler diş yüzeylerinden ve ceplerin içindeki kök yüzeylerinden temizlenir, kök yüzeyleri diş etinin yeniden tutunabilmesi için düzleştirilir. Ağzın tamamı genellikle bir veya iki seansta tedavi edilir.

Cerrahi seçenekler

Yeniden değerlendirmede derin cepler devam ediyorsa periodontoloji uzmanı yalnızca bu bölgeler için cerrahi önerebilir:

• Flep operasyonu: kökler ve kemik doğrudan görülerek temizlenebilsin diye diş eti nazikçe kaldırılır, ardından temizliği daha kolay bir konumda dikilir.
• Rejeneratif tedaviler: bazı kemik defektlerinde, vücudun kaybedilen kemik ve bağlantı dokusunun bir kısmını yeniden oluşturmasına yardımcı olmak için kemik grefti, membran veya biyolojik materyaller yerleştirilir. Röntgenleriniz defektin buna uygun olup olmadığını gösterir.
• Diş eti greftleri: diş eti çekilmesinde, açıkta kalan kökleri örtmek veya ince diş etini kalınlaştırmak için genellikle damaktan alınan ince bir doku parçası ya da bir yerine geçen materyal yerleştirilir.

Estetik amaçlı diş eti şekillendirme

Gülerken diş etleri fazla görünüyorsa veya diş eti çizgisi düzensizse, dişler daha uzun ve düzgün görünsün diye diş eti yeniden şekillendirilebilir. Gerektiğinde sonucun kalıcı olması için az miktarda kemik de şekillendirilir. Diş eti şekillendirme çoğu zaman bir gülüş tasarımının parçasıdır ve yalnızca sağlıklı diş etlerine, lamina veya kaplamalar yapılmadan önce uygulanır.

İmplant çevresinde diş eti hastalığı (periimplantitis)

İmplantlar çürümez, ancak çevrelerindeki diş eti ve kemik doğal dişlerdeki gibi iltihaplanabilir. Erken ve geri döndürülebilir evreye periimplant mukozit denir: kemik kaybı olmadan diş etinde kanama ve şişlik vardır. İlerlerse periimplantitis implant çevresindeki kemiği yıkar ve implantın kaybına yol açabilir.

Daha önce periodontitis geçirmiş kişilerde, sigara içenlerde ve implantlarının çevresini temizleyemeyenlerde risk daha yüksektir. Tedavi, implant yüzeyinin profesyonel temizliğinden cerrahi temizliğe ve seçilmiş durumlarda kemik yenilemeye kadar uzanır. İmplant öncesinde diş eti hastalığının tedavi edilmesi ve sonrasında düzenli idame tedavisi riski azaltır.

Diyabet, sigara ve genel sağlığınız

• Diyabet: ilişki iki yönlüdür. Kontrolsüz diyabet diş eti hastalığını ağırlaştırır, aktif diş eti hastalığı da kan şekerinin kontrolünü zorlaştırabilir. Çalışmalarda diş eti tedavisinden sonra kan şekeri değerlerinde sınırlı bir iyileşme bildirilmiştir.
• Sigara: periodontitisin en güçlü risk etkenlerinden biridir. Sigara içenlerde tedaviye yanıt daha zayıftır ve diş kaybı daha sıktır. Bırakmak veya en azından azaltmak iyileşmeyi destekler.

Tedavi süreci ve seanslar

Muayene ve derin temizlik

• İlk seans: muayene, cep ölçümü, röntgen ve yazılı teşhis ile tedavi planı. Hafif vakalarda temizlik aynı gün yapılabilir.
• Derin temizlik: lokal anestezi altında, genellikle bir veya iki seansta.
• Kısa kontrol: evde bakım talimatları ve dişlerinize uygun boyuttaki arayüz fırçalarının gösterilmesi.

6–8 hafta sonra yeniden değerlendirme

Ceplerin yeniden ölçülebilmesi için diş etlerinin 6–8 hafta iyileşmesi gerekir. Bu kontrolde ilk ölçümlerle karşılaştırma yapılır ve ek tedavi gerekip gerekmediğine karar verilir.

Cerrahi gerekirse

Diş eti cerrahisi genellikle ilk seanslarda değil, yeniden değerlendirmeden sonra yapılır. Dikişler ya yaklaşık 7–14 gün sonra alınır ya da kendiliğinden erir; hangisinin kullanılacağı size önceden söylenir.

Riskler ve olası yan etkiler

• Hassasiyet: derin temizlikten sonra kökler artık diş taşıyla örtülü olmadığından dişler birkaç gün ile birkaç hafta soğuğa hassas olabilir. Hassasiyet giderici diş macunu yardımcı olur.
• Diş eti çekilmesi daha görünür olabilir: şişlik indikçe diş etleri çekilir. Dişler daha uzun görünebilir ve aralarında küçük koyu boşluklar oluşabilir. Bu bir hata değil iyileşmenin işaretidir, ancak fark edeceğiniz estetik bir değişiklik olabilir.
• Kaybedilen kemik derin temizlikle geri gelmez. Rejeneratif cerrahi yalnızca uygun defektlerde kemiğin bir kısmını yeniden oluşturabilir.
• Cerrahi şişlik, bir miktar rahatsızlık ve düşük bir enfeksiyon riski taşır; greftler her zaman tamamen tutmayabilir.
• Hastalığın tekrarlaması: iyi evde bakım ve düzenli idame tedavisi olmadan hastalık geri döner.

Alternatifler

Yalnızca gingivitis varsa daha az müdahaleli seçenek yeterlidir: profesyonel diş temizliği ve evde daha özenli günlük temizlik. Periodontitiste derin temizliğin yerini tutan bir tedavi yoktur; tedavi edilmeyen hastalık genellikle ilerler ve diş kaybına yol açabilir.

Kemiğinin büyük kısmını kaybetmiş ve korunması öngörülemeyen dişler için seçenekler çekim ve ardından implant, köprü veya protezdir. Hangi dişlerin korunabileceğine muayene ve röntgenden sonra karar verilir.

Tedavi sonrası bakım ve evde yapabilecekleriniz

• Günde iki kez, iki dakika boyunca yumuşak bir fırçayla, fırçayı diş eti çizgisine doğru açılandırarak fırçalayın.
• Diş aralarınızı her gün, size gösterilen boyutlarda arayüz fırçaları veya diş ipiyle temizleyin.
• Günlük temizliğe başladığınız ilk 1–2 haftada biraz kanama olabilir; ardından azalmalıdır. Bu nedenle temizliği bırakmayın.
• Özellikle tedaviden sonraki ilk haftalarda sigara içmeyin.
• Cerrahiden sonra yumuşak gıdalar tüketin, hekiminiz söyleyene kadar tedavi edilen bölgeyi fırçalamayın ve size verilen gargarayı kullanın.

Cep ölçüm tablosu, röntgenler ve yapılan tedavi kaydınızda yer alır; böylece sonraki kontrollerde ilerleme karşılaştırılabilir.

Uzun dönem idame tedavisi

Periodontitis kontrol altına alındıktan sonra amaç, bu durumu korumaktır. Hastaların çoğunun, hastalığın ne kadar ileri olduğuna ve evde ne kadar iyi temizlik yapıldığına bağlı olarak 3–6 ayda bir profesyonel idame temizliğine ihtiyacı vardır. Uzun dönem çalışmalarda, düzenli idame tedavisiyle periodontitisten etkilenen dişlerin önemli bir kısmının uzun yıllar korunabildiği bildirilmiştir.

Muayene ve randevu için kliniğimize telefonla veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.